ღირებულებითი განათლება და VaKE მოდელი - სპეციალიზებული სასწავლო ტრენინგი მასწავლებლებისთვის

Erasmus+ PROVE პროექტის („ღირებულებებზე დაფუძნებული განათლების ხელშეწყობა სამხრეთ კავკასიაში“) ფარგლებში, ხ. აბოვიანის სახელობის სომხეთის სახელმწიფო პედაგოგიურმა უნივერსიტეტმა უმასპინძლა სპეციალიზებულ სასწავლო კურსს სახელწოდებით: „ღირებულებებსა და ცოდნაზე დაფუძნებული განათლების (VaKE) მოდელი: თეორია და პრაქტიკა“.

ღონისძიებამ დიდი ინტერესი გამოიწვია. პროფესიული უნარების ასამაღლებლად სომხეთის სხვადასხვა სკოლიდან 77 მასწავლებელი შეიკრიბა მრავალფეროვანი საგანმანათლებლო დისციპლინებიდან.

დღევანდელ სწრაფად ცვალებად სამყაროში განათლება აღარ შემოიფარგლება მხოლოდ ფაქტების გადმოცემით, იგი პიროვნების ჩამოყალიბებასა და კრიტიკული აზროვნების განვითარებას ემსახურება. ტრენინგი ფოკუსირებული იყო VaKE მეთოდოლოგიის გამოყენებაზე — ეს არის ინოვაციური მიდგომა, რომელიც მორალურ ღირებულებებსა და აკადემიურ ცოდნას „დილემა-ისტორიების“ მეშვეობით აერთიანებს.

სესიებს უძღვებოდა ექსპერტთა ჯგუფი: ლილიტ მკრტჩიანი (ASPU-ს რექტორის მოვალეობის შემსრულებელი), მარიანა ავეტისიანი (გამოყენებითი ფსიქოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის მოვალეობის შემსრულებელი) და მარინე მათოსიანი (დეკანის მოადგილე სამეცნიერო და საერთაშორისო თანამშრომლობის დარგში).

ინტენსიური 4-საათიანი პროგრამა ითვალისწინებდა VaKE მოდელის ფსიქოლოგიურ და პედაგოგიურ საფუძვლებში სიღრმისეულ წვდომას და მოიცავდა შემდეგ საკითხებს:

• თეორიული საფუძვლები: მონაწილეებმა განიხილეს ჟან პიაჟესა და ლევ ვიგოტსკის კონსტრუქტივისტული თეორიების მიმართება ლოურენს კოლბერგის მორალური განვითარების სტადიებთან.
• დილემების ძალა: მასწავლებლებმა ისწავლეს როგორ ააგონ „ღირებულებითი დილემები“ — შექმნან ისეთი სცენარები, რომლებიც მოსწავლეებს უბიძგებს აწონ-დაწონონ ურთიერთსაწინააღმდეგო მორალური მხარეები და, ამავდროულად, შეისწავლონ ძირითადი საგნები (ბუნებისმეტყველება, ისტორია, ლიტერატურა და ა.შ.).
• პედაგოგიკური ცვლილება: ტრადიციული ბიჰევიორიზმიდან კონსტრუქტივისტულ მიდგომაზე გადასვლა, როდესაც მოსწავლეები საკუთარი მორალური და ინტელექტუალური ზრდის აქტიური შემოქმედები ხდებიან.

გამომდინარე იქიდან, რომ ტრენინგის ერთი დღე მხოლოდ დასაწყისი შეიძლება იყოს ასეთი რთული ინსტრუმენტის დასაუფლებლად, მონაწილეებმა გამოთქვეს მზადყოფნა ჩაერთონ შემდგომ პრაქტიკულ ვორქშოფებშიც. მასწავლებლები განსაკუთრებით დაინტერესდნენ:

• დილემების კონსტრუირებით: მათ გამოთქვეს სურვილი, მიიღონ პრაქტიკული გადამზადება ისეთი „დილემა-ისტორიების“ შესაქმნელად, რომლებიც მორგებული იქნება კონკრეტულ საგნებზე, როგორიცაა ისტორია, მეცნიერება და ლიტერატურა.
• საკლასო სიმულაციიური პრაქტიკით: მათ აინტერესებთ პრაქტიკული ინსტრუმენტები და ტექნიკები, რომლებიც დაეხმარებათ დებატების წარმართვაში ისე, რომ მოსწავლეებზე არ მოხდეს პირადი შეხედულებების თავსმოხვევა.
• VaKE მეთოდოლოგიის ეროვნულ სასწავლო გეგმასთან ინტეგრაციით: ისინი დაინტერესდნენ კონკრეტული სტრატეგიებით, რომლებიც დაეხმარებათ ღირებულებებზე დაფუძნებული განათლების მეთოდიკა მოარგონ სომხეთის ეროვნული სასწავლო გეგმის მოთხოვნებს.

PROVE პროექტის მიზანია ღირებულებებზე დაფუძნებული განათლების ინტეგრირება სამხრეთ კავკასიის უმაღლესი განათლების პროგრამებში, შესაბამისი კურსების შემუშავება, პროფესორ-მასწავლებლების გადამზადება და ამ პროცესში საუნივერსიტეტო სივრცის მიღმა არსებული საზოგადოების აქტიური ჩართვა.